Tôi vừa đọc xong bản tin về trận đấu CS2 tại Paris: The MongolZ đánh bại paiN để tiến vào vòng playoffs. Một chiến thắng của đội tuyển đến từ Mông Cổ – quốc gia không phải cường quốc esports truyền thống – khiến tôi nhớ lại những ngày đầu của blockchain, khi những dự án nhỏ bé từ Đông Âu bất ngờ vươn lên thống trị. Nhưng điều làm tôi trăn trở không phải là kết quả trận đấu, mà là câu hỏi: liệu blockchain có thể giúp esports thoát khỏi những bất cập đang ăn mòn giá trị cốt lõi của nó?
Bối cảnh esports hiện tại vẫn còn nhiều vấn đề: kết quả thi đấu dễ bị thao túng, tiền thưởng chậm trễ, quyền sở hữu tài sản trong game không rõ ràng, và các nền tảng tập trung nắm quyền kiểm soát dữ liệu người chơi. The MongolZ – một đội tuyển đến từ vùng đất ít được đầu tư – đã chứng minh rằng tài năng có thể vượt qua rào cản địa lý, nhưng liệu họ có thể duy trì được sự minh bạch và công bằng trong một hệ sinh thái mà các nhà tài trợ và nền tảng phát trực tiếp chi phối mọi thứ?
Blockchain mang đến một giải pháp triệt để: minh bạch hóa mọi giao dịch và quyền sở hữu thông qua smart contract và token hóa. Hãy tưởng tượng một hệ thống nơi tiền thưởng giải đấu được tự động giải ngân ngay khi kết thúc trận đấu, dựa trên kết quả được xác thực bởi oracle. Hay các NFT đại diện cho danh tính người chơi, cho phép họ mang theo thành tích và vật phẩm xuyên suốt các tựa game khác nhau. Dựa trên kinh nghiệm audit của tôi, tôi đã thấy những dự án như 'Championship' hay 'ESIC' đang thử nghiệm điều này, nhưng chưa có ai thực sự thành công ở quy mô lớn.
Tuy nhiên, có một góc nhìn phản trực giác mà ít người nhắc đến: blockchain có thể làm esports trở nên kém hấp dẫn hơn nếu chỉ tập trung vào token hóa mà bỏ qua yếu tố con người. Trong bear market 2022, tôi đã chứng kiến hàng loạt dự án 'gamefi' sụp đổ vì ưu tiên yield farming hơn là trải nghiệm chơi game. The MongolZ thắng paiN không phải nhờ token, mà nhờ kỹ năng, chiến thuật và tinh thần đồng đội. Nếu blockchain chỉ được dùng để tạo ra các token đầu cơ, nó sẽ giết chết sự thuần khiết của esports.
Câu hỏi đặt ra: liệu chúng ta có thể xây dựng một nền tảng esports phi tập trung thực sự, nơi người chơi và khán giả cùng sở hữu và quyết định tương lai của giải đấu? Tôi tin rằng câu trả lời nằm ở việc kết hợp giữa công nghệ và câu chuyện. The MongolZ đã viết nên câu chuyện của riêng họ – một câu chuyện về sự vươn lên từ vùng tối. Nếu blockchain có thể giúp những câu chuyện như vậy được ghi nhận một cách minh bạch và bền vững, thì đó mới là giá trị thực sự.
Tôi kết thúc bài viết này bằng một lời kêu gọi: đừng để esports trở thành nạn nhân của sự tập trung hóa, cũng đừng để blockchain trở thành công cụ của những kẻ đầu cơ. Hãy xây dựng một tương lai nơi mỗi pha headshot đều được ghi lại trên on-chain, và mỗi người hâm mộ đều có tiếng nói trong quyết định của đội tuyển mình yêu thích. Giống như The MongolZ đã làm, chúng ta cũng có thể tạo ra những bất ngờ – nếu dám nghĩ khác.