Bạn có tin rằng một công ty đang chuẩn bị IPO lại chủ động xóa bỏ phòng tuyến an toàn cuối cùng của mình không? OpenAI vừa chính thức giải tán nhóm Preparedness, đội ngũ chịu trách nhiệm đánh giá rủi ro thảm họa từ các mô hình tiên tiến. Đây là lần thứ hai trong vòng một năm tổ chức này thu hẹp chức năng an toàn, sau khi Superalignment team tan rã. Đối với tôi, một người đã dành cả thập kỷ theo đuổi triết lý phi tập trung, đây không chỉ là một quyết định kinh doanh — nó là một vết nứt trong niềm tin rằng công nghệ có thể tự điều chỉnh.
Bối cảnh cần được nhìn nhận rõ ràng. Nhóm Preparedness được thành lập vào năm 2023, trực thuộc ủy ban an toàn và bảo mật của hội đồng quản trị, với nhiệm vụ phát hiện các mối đe dọa từ sinh học, mạng, thuyết phục, và tự chủ. Khi OpenAI chuyển dịch sang mô hình công ty lợi ích công cộng (PBC) để mở đường cho IPO, việc tinh gọn tổ chức là điều có thể hiểu được. Nhưng giải tán một nhóm chuyên trách rủi ro thảm họa — mà không có cơ chế thay thế rõ ràng — lại là một tín hiệu đáng lo ngại. Trong thế giới blockchain, tôi đã chứng kiến quá nhiều dự án “chạy đua đến đáy” về an toàn: họ cắt giảm audit, giảm kích thước nhóm bảo mật, và cuối cùng là sập sàn hoặc hack. OpenAI đang lặp lại cùng một kịch bản, nhưng với quy mô toàn cầu.
Phân tích kỹ thuật cho thấy sự nguy hiểm của quyết định này. Preparedness không chỉ là một nhóm “kiểm tra đạo đức”; họ sở hữu các quy trình đánh giá độc lập mà nếu bị xóa bỏ, sẽ khiến các mô hình mới được phát hành mà không qua sàng lọc nghiêm ngặt. Dựa trên kinh nghiệm audit của tôi trong DeFi, tôi biết rằng khi một tổ chức hợp nhất nhóm an toàn vào bộ phận sản phẩm, áp lực thương mại sẽ lấn át cảnh báo kỹ thuật. Điều này đặc biệt nguy hiểm với AI, nơi lỗi có thể gây hậu quả không thể đảo ngược. Hãy tưởng tượng một mô hình có khả năng thao túng con người được tung ra mà không có báo cáo rủi ro chi tiết — đó là một viễn cảnh mà tôi, với tư cách một người từng xây dựng cộng đồng phi tập trung, không thể chấp nhận.
Nhưng tôi cũng phải nhìn nhận góc nhìn trái chiều. Có người lập luận rằng OpenAI có thể thuê ngoài đánh giá an toàn cho các công ty độc lập, vừa tiết kiệm chi phí vừa tăng tính khách quan. Tuy nhiên, điều này bỏ qua một thực tế: các tổ chức bên ngoài không có quyền truy cập vào kiến trúc nội bộ và quy trình huấn luyện chi tiết. Việc đánh mất khả năng phát hiện rủi ro từ bên trong không thể được bù đắp bằng bất kỳ hợp đồng thuê ngoài nào. Hơn nữa, trong bối cảnh thị trường tăng giá hiện tại, CEO Sam Altman có thể bị cám dỗ để ưu tiên câu chuyện tăng trưởng cho các nhà đầu tư, nhưng lịch sử blockchain cho thấy những quyết định như vậy thường dẫn đến sự sụp đổ niềm tin.
Vậy chúng ta sẽ đi về đâu? Khi một công ty hàng đầu thế giới về AI chọn cách hy sinh an toàn để đổi lấy tốc độ IPO, cộng đồng phi tập trung cần nhận ra rằng sự tập trung hóa quyền lực không chỉ là vấn đề của blockchain — nó là vấn đề của toàn bộ ngành công nghệ. Tôi không kêu gọi tẩy chay OpenAI, nhưng tôi muốn đặt câu hỏi: nếu ngay cả các tổ chức lớn nhất cũng không thể duy trì cam kết an toàn khi đối mặt với áp lực tài chính, thì ai sẽ bảo vệ chúng ta? Có lẽ câu trả lời nằm ở các mô hình AI nguồn mở và cơ chế quản trị phi tập trung — nơi mà không một thực thể đơn lẻ nào có thể đơn phương gỡ bỏ lớp bảo vệ.