POAP rút lui: Anh hùng năm xưa của NFT giờ chỉ còn là ký ức
Bùi Tâm
Tin tức xác nhận: giao thức POAP đã ngừng hoạt động. Không phải bảo trì tạm thời. Không phải bàn giao cộng đồng. Là đóng cửa hẳn.
Tôi đã kiểm tra hợp đồng thông minh của POAP trên Gnosis Chain và Ethereum. Tài sản người dùng vẫn nằm trong ví. Nhưng dịch vụ thì đã tắt.
Bài viết này sẽ chỉ ra vì sao hành động giá lặng lẽ này là một bài học định giá. Và vì sao kẻ thù của POAP không phải là Bitcoin, mà là chính mô hình doanh thu bằng không của nó.
POAP là viết tắt của Proof of Attendance Protocol. Giao thức này phát hành NFT kỷ niệm cho người tham dự sự kiện. Từ hội nghị blockchain đến buổi gặp mặt DAO. Người dùng nhận huy hiệu kỹ thuật số miễn phí, xem như dấu mốc trên hành trình crypto của mình.
Về mặt kỹ thuật, POAP không làm điều gì mang tính cách mạng. Nó sử dụng chuẩn ERC-721 quen thuộc, ban đầu trên Ethereum, sau đó chuyển sang Gnosis Chain để giảm phí gas. Khác biệt thực sự nằm ở cách gắn niềm tin: huy hiệu chỉ có giá trị khi cộng đồng công nhận.
Sản phẩm đã chứng minh được độ phù hợp với thị trường ở giai đoạn đầu. Trong các mùa hackathon và hội nghị DeFi từ 2020 đến 2021, ví của tôi chất đầy POAP từ nhiều sự kiện khác nhau. Việc sưu tầm chúng tạo cảm giác thuộc về một bộ lạc, một thế hệ.
Nhưng cảm giác đó không trả lương cho kỹ sư.
POAP chưa bao giờ phát hành token. Không có phí giao thức, không có kho bạc, không có mô hình doanh thu bền vững. Giá trị của mỗi huy hiệu dựa trên câu chuyện đằng sau, không phải dòng tiền. Và khi mùa kể chuyện kết thúc, sự thật lộ ra: một đội ngũ phải trả hóa đơn.
Từ góc độ phân tích định lượng, việc định giá POAP giống như định giá cổ phiếu của một công ty không có doanh thu. Trường hợp thị trường sụp đổ là điều không thể tránh khỏi. Các nhà phân tích có thể tranh luận về thời điểm, nhưng không ai có thể biện minh cho mức độ bền vững.
Có một góc nhìn lớn ở đây: Dấu hiệu mã hóa là một lớp mỏng phía trên cơ sở hạ tầng. Nó xây dựng trên Ethereum và Gnosis Chain, không sở hữu chúng. Nó phụ thuộc vào cơ chế lưu trữ phi tập trung như IPFS để giữ hình ảnh và siêu dữ liệu. Nó không có khả năng giữ chân người dùng bằng lợi ích kinh tế.
Khi dịch vụ hỗ trợ dừng lại, nhiều người dùng sẽ phát hiện ra huy hiệu của họ không thể hiển thị trên trang web chính thức. Hình đại diện không tải. Lịch sử tham dự không tổng hợp được. Về mặt kỹ thuật, NFT vẫn ở trong ví của họ. Nhưng có một thứ đã chết.
Đó là nghĩa. Là tiện ích. Là sự thừa nhận của mạng lưới.
Và đó chính là điều không ai nói về POAP nhưng tất cả đều cảm nhận được: POAP không chỉ bán NFT, mà bán hệ thống hiển thị thành tựu. Và hệ thống đó vừa bị tắt nguồn.
Một người bình thường có thể hỏi: Tại sao không bán POAP cho đối thủ? Tại sao không chuyển cho cộng đồng? Tại sao không chuyển sang chế độ bảo trì?
Vì vậy, tôi tin rằng phép tính đã được nhóm thực hiện. Khi chi phí vận hành lớn hơn bất kỳ giá trị hữu hình nào có thể chiết khấu được, việc đóng cửa là hợp lý. Giữ một dự án ở chế độ zombie tốn thời gian, tiền bạc và rủi ro pháp lý. Một thương vụ bán đi sẽ kéo theo những cam kết về sản phẩm trong tương lai. Còn việc đóng cửa là gọn gàng.
Kịch bản đó phù hợp với những gì chúng ta thấy trên thị trường.
Bây giờ, hãy nói về điều khiến tôi khó chịu thật sự.
Khi POAP đóng cửa, một số người chiến thắng sẽ nói: NFT đã chết, điều này chứng minh quan điểm của tôi.
Không. Điều này chỉ chứng minh rằng POAP chết. Không phải NFT.
POAP là dữ liệu đầu ra của một ý tưởng có mục đích sử dụng thực tế, nhưng không có cơ chế thu phí. Huy hiệu mã hóa chỉ hoạt động như một sổ cái kỹ thuật số về sự tham gia. Nó phụ thuộc vào cơ quan trung ương để giữ cho cỗ máy ý nghĩa hoạt động. Khi cơ quan đó biến mất, dữ liệu trở nên vô dụng.
Nhưng một mô hình khác có thể tồn tại nếu nó kết hợp huy hiệu với nguồn tài chính khép kín. Ví dụ: giao thức tính phí cho để tổ chức sự kiện để đúc huy hiệu. Hoặc để tích hợp vào mạng lưới nhân sự và uy tín. Hoặc sử dụng chúng như một thành phần kiểm tra chống giả mạo cho danh tính phi tập trung.
Đây không phải là điều không tưởng. Đây là sự khác biệt giữa một dự án được cấp vốn bởi sự nhiệt tình và một dự án có đơn vị kinh tế rõ ràng.
Hãy nhìn vào bối cảnh cạnh tranh: Galxe đã xây dựng nền tảng ưu đãi và thưởng cho người dùng với cơ chế token và nhiều hình thức tích lũy điểm. Nó mạnh hơn POAP ở điểm này: nó có một bộ công cụ kinh tế rõ ràng để giữ chân người dùng. Khi một dự án có thể trả thưởng cho người dùng bằng token, nó tạo ra lực hút mà POAP không bao giờ có được.
Câu chuyện tương tự cũng diễn ra với mã thông báo gắn liền với linh hồn (SBT) được Vitalik Buterin đề xuất. Một ý tưởng hay, nhưng chưa có một thực thể kinh tế nào đứng ra vận hành nó. Chúng vẫn ở giai đoạn thử nghiệm.
Câu hỏi lớn là: liệu mùa huy hiệu mã hóa có biến mất hoàn toàn?
Tôi tin là không. Nhu cầu chứng minh sự tham gia vẫn còn. Nó có thể ẩn trong các giao thức danh tính phi tập trung, trong DePIN, trong mạng lưới nhân sự, hoặc trong các hệ thống xác minh kỹ năng. Nhưng nó phải trả tiền cho ai đó. Không thể dựa vào thiện chí mãi mãi.
Đối với các nhà đầu tư nhỏ lẻ, tôi sẽ không lo lắng về việc tài sản của bạn biến mất. Hợp đồng POAP không bị hủy, và chuỗi khối vẫn chạy. Vấn đề thực sự nằm ở chỗ không ai hỏi về những NFT này nữa.
Uy tín lịch sử của một số dòng POAP hiếm từ thời kỳ đầu có thể được săn đón. Nhưng đó là một thị trường rất nhỏ. Phần lớn người dùng sẽ âm thầm xóa huy hiệu vì nó không còn chỗ hiển thị.
Và đó là cách một sản phẩm chết trong thế giới tiền mã hóa: không phải vì bị hack, không phải vì bị quản lý bắt, mà vì không ai bấm vào nó nữa.
Mặt khác, tôi cũng muốn nói về vấn đề bảo mật. Khi một dự án lớn tuyên bố đóng cửa, lừa đảo sẽ hoạt động mạnh hơn. Những kẻ xấu sẽ giả mạo trang web POAP mới, giả làm nhân viên hỗ trợ, gửi email cho những người nắm giữ để đánh cắp cụm từ khôi phục. Đừng bấm vào bất kỳ liên kết nào có tiêu đề 'POAP Migration' hay 'POAP Backup.' Nhóm đã rời đi; không ai có quyền yêu cầu bạn kết nối ví.
Đây là tình huống điển hình khiến tôi nhớ đến DeFi Summer 2020: tôi từng mất 40 ETH vì một giao thức tôi không kiểm toán kỹ. Từ đó tôi luôn kiểm tra hợp đồng trước khi giao dịch. Với POAP, điều duy nhất cần làm bây giờ là giữ im lặng và bảo vệ ví của bạn.
Nói về mặt kỹ thuật nhiều hơn, lý do khiến tôi không quá bi quan về tương lai của thị trường chứng khoán số là vì kiến trúc của nó vẫn đang tiến hóa. Thế hệ tiếp theo sẽ không gọi chúng là 'huy hiệu sự kiện'. Chúng sẽ là 'bằng chứng kỹ năng có thể xác minh', 'bản ghi tham gia quản trị', hoặc 'dữ liệu nguồn nhân lực chuỗi chéo'.
Vật thể chết đi; chức năng vẫn tồn tại.
Câu hỏi duy nhất là ai kiếm tiền từ chức năng đó.
Nhìn chung, thị trường không cần phải hoảng loạn vì tin tức này. Các đồng tiền chủ chốt vẫn ổn định, các giao thức DeFi vẫn chạy bình thường. Đây chỉ là một mảnh kính vỡ trong bức tranh lớn của NFT tiện ích.
Nhưng nó dạy chúng ta một điều: không có phí, không có sự sống. Sự lạc quan của cộng đồng có thể kéo dài tuổi thọ của dự án, nhưng không bao giờ có thể thay thế được đơn vị kinh tế.
POAP là người tiên phong. Đáng được ghi nhận vì điều đó. Nhưng lòng biết ơn không trả tiền cho máy chủ.
Khi chu kỳ thị trường chuyển sang giai đoạn mới, các nhà phát triển đang xây dựng lớp ứng dụng cần ngừng hỏi: 'Tôi có thể làm cho blockchain trở nên thú vị không?' và bắt đầu hỏi: 'Dịch vụ này có mang lại giá trị đủ lớn để người dùng trả tiền không?'
Đó là câu hỏi mà POAP đã không trả lời được. Và đó cũng là câu hỏi mà tất cả chúng ta, trong thị trường tăng giá này, đều nên tự hỏi mình.
Các dự án huy động được 100 triệu đô la trong tuần này, hãy lắng nghe: bạn có gì mà POAP không có ngoài một câu chuyện đẹp?
Nếu câu trả lời là 'cộng đồng mạnh', thì hãy nhìn lại. Cộng đồng POAP cũng rất mạnh. Cho đến ngày họ không còn nữa.